การตรวจระดับไขมันในเลือด หรือ Lipid Profile เป็นหนึ่งในการตรวจพื้นฐานที่ใช้ประเมินระดับไขมันและช่วยประเมินความเสี่ยงของโรคหัวใจและหลอดเลือด

ในอดีต ผู้เข้ารับการตรวจมักได้รับคำแนะนำให้ งดอาหารประมาณ 8–12 ชั่วโมง ก่อนเจาะเลือด เนื่องจากการรับประทานอาหารสามารถส่งผลต่อระดับไขมันบางชนิด โดยเฉพาะ Triglycerides

อย่างไรก็ตาม ปัจจุบันมีหลักฐานทางวิชาการและแนวทางทางการแพทย์จำนวนมากที่ยอมรับว่า การตรวจ Lipid Profile โดยไม่ต้องงดอาหาร (Non-Fasting Lipid Profile) สามารถใช้ในการประเมินระดับไขมันและความเสี่ยงด้านโรคหัวใจและหลอดเลือดได้ในผู้ใหญ่ส่วนใหญ่

ดังนั้น การตรวจไขมันในปัจจุบันจึงไม่ได้หมายความว่าทุกคนจำเป็นต้องงดอาหารก่อนตรวจเสมอไป แต่ควรเลือกวิธีเตรียมตัวให้เหมาะสมกับ วัตถุประสงค์ของการตรวจ ระดับความเสี่ยง และผลตรวจของแต่ละบุคคล

การตรวจไขมันแบบไม่ต้องงดอาหารมีความแม่นยำหรือไม่?

การรับประทานอาหารมีผลต่อระดับไขมันในเลือด โดยเฉพาะ Triglycerides ซึ่งสามารถเพิ่มขึ้นหลังรับประทานอาหาร

ในทางตรงกันข้าม ระดับ Total Cholesterol และ HDL Cholesterol โดยทั่วไปเปลี่ยนแปลงไม่มากหลังรับประทานอาหาร

ส่วน LDL Cholesterol อาจเปลี่ยนแปลงได้หลังรับประทานอาหาร โดยเฉพาะเมื่อมีระดับ Triglycerides สูง และการคำนวณ LDL-C บางวิธีอาจมีข้อจำกัดเมื่อ Triglycerides สูงมาก

อย่างไรก็ตาม สำหรับการตรวจคัดกรองและประเมินความเสี่ยงโรคหัวใจและหลอดเลือดในคนส่วนใหญ่ ผลจากการตรวจแบบ Non-Fasting สามารถนำมาใช้ในทางคลินิกได้

นอกจากนี้ Non-HDL Cholesterol เป็นอีกค่าที่มีประโยชน์ในการประเมินความเสี่ยง โดยคำนวณจาก

Non-HDL-C = Total Cholesterol − HDL-C

ค่านี้สะท้อนปริมาณ cholesterol ที่อยู่ในกลุ่ม lipoproteins ที่มีศักยภาพในการก่อหลอดเลือดแดงแข็ง (atherogenic lipoproteins) และสามารถใช้ประกอบการประเมินความเสี่ยงด้านโรคหัวใจและหลอดเลือดได้

ทำไมการตรวจไขมันแบบไม่ต้องงดอาหารจึงได้รับการยอมรับมากขึ้น?

การตรวจแบบ Non-Fasting มีข้อดีหลายประการ โดยเฉพาะในด้านความสะดวกและการเข้าถึงการตรวจสุขภาพ

สะดวกมากขึ้น

สามารถเข้ารับการตรวจเลือดได้โดยไม่จำเป็นต้องงดอาหารเป็นเวลานาน ทำให้การตรวจสามารถเข้ากับตารางชีวิตประจำวันได้ง่ายขึ้น

ลดความยุ่งยากในการเตรียมตัว

การไม่ต้องงดอาหารช่วยลดภาระในการเตรียมตัวก่อนตรวจ และอาจช่วยให้ผู้รับบริการเข้ารับการตรวจตามนัดหมายได้ง่ายขึ้น

เหมาะกับการตรวจสุขภาพเชิงป้องกันในหลายกรณี

ผู้คนใช้ชีวิตส่วนใหญ่ในภาวะที่ไม่ได้อดอาหาร การตรวจแบบ Non-Fasting จึงสามารถให้ข้อมูลระดับไขมันในบริบทของชีวิตประจำวันได้

ไม่จำเป็นต้องเจาะเลือดซ้ำในหลายกรณี

สำหรับผู้ที่เข้ารับการตรวจสุขภาพทั่วไป การตรวจแบบ Non-Fasting สามารถให้ข้อมูลที่เพียงพอสำหรับการประเมินเบื้องต้นได้ในหลายกรณี

LDL, HDL และ Triglycerides ได้รับผลจากอาหารอย่างไร?

ไขมันแต่ละชนิดได้รับผลจากการรับประทานอาหารไม่เท่ากัน

Triglycerides เป็นค่าที่ได้รับผลจากอาหารมากที่สุด โดยอาจเพิ่มขึ้นหลังรับประทานอาหาร โดยเฉพาะหลังมื้ออาหารที่มีไขมันหรือคาร์โบไฮเดรตในปริมาณมาก

HDL Cholesterol โดยทั่วไปเปลี่ยนแปลงไม่มากหลังรับประทานอาหาร

ส่วน LDL Cholesterol อาจเปลี่ยนแปลงได้ และผลการประเมิน LDL อาจได้รับผลจากระดับ Triglycerides และวิธีที่ใช้ในการคำนวณหรือวัด LDL

ดังนั้น หากพบว่ามี Triglycerides สูงมาก หรือผลตรวจมีลักษณะที่อาจทำให้การประเมิน LDL มีข้อจำกัด แพทย์อาจพิจารณาให้ตรวจ Lipid Profile แบบงดอาหารเพิ่มเติม

แล้วเมื่อไรจึงอาจจำเป็นต้องงดอาหารก่อนตรวจ?

การตรวจแบบ Non-Fasting ไม่ได้หมายความว่าทุกคนไม่จำเป็นต้องงดอาหาร

แพทย์อาจพิจารณาให้ตรวจแบบ Fasting ในบางสถานการณ์ เช่น

• เคยตรวจพบ Triglycerides สูงมาก 
• ต้องการประเมินภาวะไขมันในเลือดผิดปกติเพิ่มเติม 
• ผลตรวจแบบ Non-Fasting มีความผิดปกติและต้องการประเมินซ้ำ 
• ต้องการประเมินระดับไขมันภายใต้เงื่อนไขที่ควบคุมการรับประทานอาหาร 
• มีการตรวจเลือดรายการอื่นร่วมด้วย ซึ่งจำเป็นต้องงดอาหาร 
• มีข้อบ่งชี้เฉพาะตามการประเมินของแพทย์ 

ดังนั้น การเตรียมตัวก่อนตรวจควรพิจารณาจาก รายการตรวจและวัตถุประสงค์ของการตรวจ ไม่ใช่ใช้หลักว่าทุกคนต้องงดอาหารเหมือนกัน

Non-Fasting Lipid Profile เหมาะกับใคร?

สำหรับผู้ใหญ่ทั่วไปที่เข้ารับการตรวจสุขภาพหรือประเมินความเสี่ยงโรคหัวใจและหลอดเลือด การตรวจ Lipid Profile แบบไม่ต้องงดอาหารสามารถเป็นทางเลือกที่เหมาะสมในหลายกรณี

โดยเฉพาะเมื่อวัตถุประสงค์คือการประเมินระดับไขมันเบื้องต้นและปัจจัยเสี่ยงด้านหัวใจและหลอดเลือด

อย่างไรก็ตาม หากพบความผิดปกติบางอย่าง เช่น Triglycerides สูงมาก แพทย์อาจแนะนำให้ตรวจซ้ำในภาวะงดอาหารเพื่อให้สามารถประเมินได้อย่างเหมาะสมยิ่งขึ้น

การตรวจไขมันไม่ได้ดูเฉพาะค่า LDL

การประเมินสุขภาพหัวใจและหลอดเลือดไม่ควรพิจารณาจากค่า LDL Cholesterol เพียงค่าเดียว

แพทย์อาจพิจารณาค่าอื่น ๆ ร่วมด้วย เช่น

• Total Cholesterol 
• LDL Cholesterol 
• HDL Cholesterol 
• Triglycerides 
• Non-HDL Cholesterol 

รวมถึงปัจจัยอื่น ๆ เช่น

• อายุ 
• ความดันโลหิต 
• โรคเบาหวาน 
• การสูบบุหรี่ 
• ประวัติครอบครัวของโรคหัวใจและหลอดเลือด 
• โรคไต 
• ประวัติโรคหัวใจและหลอดเลือดเดิม 
• ปัจจัยเสี่ยงอื่น ๆ ของแต่ละบุคคล 

เป้าหมายของการตรวจไขมันจึงไม่ใช่เพียงการดูว่าค่าใด “สูงหรือต่ำ” แต่คือการนำข้อมูลไปประเมินความเสี่ยงโดยรวมและวางแผนดูแลสุขภาพอย่างเหมาะสม

การตรวจแบบงดอาหารหรือไม่งดอาหาร แบบไหนดีกว่ากัน?

คำตอบคือ ไม่มีวิธีใดที่ดีที่สุดสำหรับทุกคน

สำหรับการตรวจสุขภาพทั่วไป การตรวจแบบ Non-Fasting สามารถให้ข้อมูลที่มีประโยชน์และสะดวกสำหรับคนส่วนใหญ่

ในขณะที่การตรวจแบบ Fasting อาจมีประโยชน์มากขึ้นในบางสถานการณ์ เช่น เมื่อมี Triglycerides สูงมาก หรือแพทย์ต้องการประเมินความผิดปกติของไขมันเพิ่มเติม

ดังนั้น การเลือกว่าจะงดอาหารหรือไม่ควรขึ้นอยู่กับ วัตถุประสงค์ของการตรวจและบริบททางการแพทย์ของแต่ละบุคคล

ตรวจสุขภาพโดยไม่ต้องยุ่งยากเกินความจำเป็น

ที่ NURA Bangkok เราให้ความสำคัญกับการตรวจสุขภาพเชิงป้องกันที่ผสานระหว่าง ความสะดวกของผู้รับบริการ หลักฐานทางการแพทย์ และการประเมินความเสี่ยงรายบุคคล

สำหรับการตรวจ Lipid Profile การไม่ต้องงดอาหารสามารถเป็นทางเลือกที่สะดวกสำหรับผู้รับบริการส่วนใหญ่ในหลายสถานการณ์ ขณะที่ผู้ที่มีข้อบ่งชี้เฉพาะอาจได้รับคำแนะนำให้ตรวจแบบงดอาหารตามความเหมาะสม

เพราะการตรวจสุขภาพที่ดี ไม่จำเป็นต้องยุ่งยากเกินความจำเป็น แต่ควรเป็นการตรวจที่เหมาะสมกับสุขภาพและความเสี่ยงของแต่ละคน

หมายเหตุทางการแพทย์

ข้อมูลนี้จัดทำขึ้นเพื่อให้ความรู้เกี่ยวกับการตรวจระดับไขมันในเลือด ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำหรือการวินิจฉัยจากแพทย์ได้

การเตรียมตัวก่อนตรวจเลือดขึ้นอยู่กับรายการตรวจ วัตถุประสงค์ของการตรวจ และปัจจัยทางสุขภาพของแต่ละบุคคล หากได้รับคำแนะนำให้งดอาหารจากแพทย์หรือสถานพยาบาล ควรปฏิบัติตามคำแนะนำดังกล่าว